Ragnhild i Thailand

Enn kor flott januar var, spekka med opplevingar i Laos, Hua Hin og Nan, er det ikkje til å koma bort ifrå “borte bra, men heime best.” Og kor godt det då er å kunne seie at det var ei kjensle av å kome heim når eg kom til internatet i Phibun. Å kunne verdsetje kvardagens trivialitetar – kutte grønsaker med Me Khammai, spele heimelaga “Othello”, ta eit slag volleyball når sola endeleg har gått ned og temperaturen tillet fysisk aktivitet utan strie sveittestraumar.

Ban Den – ein liten landsby på 1300 moh. i Thailands nordlege fjellregion. Ein landsby i god og kjend “der ingen skulle tru at nokon kunne bu”-stil, som omlag 550 menneske held som sin heim. Denne landsbyen har òg vore min heim dei siste to vekene. Frå solfylte turistdagar under Infield i Hua Hin, bars det rett opp til Ban Den, ein landsby som er signa fri frå DTAC telefonsignal, internet, fjernsyn og andre teknologiske finurlegheitar. Plassens einaste straumkjelde er eit fåtals solcellepanel, nok til at fire norske jenter kunne lade kamerabatteria og iPodane sine.

Mykje kan skrivast om Ban Den. Fyrst og fremst vert ein bergteke av naturen som kransar om plassen. Det er fjell, på fjell, på fjell og atter fjell. Alle dekte av eit grønt teppe. Innimellom ser ein rislappar, som strekkjer seg over dei små flateområda som finst, samt karrige fjellsider. Der beiter dovne vassbøflar, ofte med kalvane sine.  Elles renn det bekkar og elver, med vatn mest like klårt som ei norsk fjellå. Vegen går opp og ned, snor seg fram og attende, og somme stadar er dei så bratte at ein kan mest lure på om bilane her har opphevd gravitsjonslova. Dei fleste av Ban Dens innbyggjarar er risbønder, og mange reiser bort heile veka for å arbeide på rismarkene. Dei er hardtarbeidane, men muntre menneske som trekkjer på smilebandet kvar gong dei møter på ein kvit (les: tomatraud) mosjonist i bakkane. Befolkninga i dette området (Nan) bur alle i små landsbyar, den eine meir grisgrendt enn den andre, så Ban Den er høveleg tilgjengeleg, sidan det går an å køyre heilt opp dit halve året. Frå juni til desember må bilen derimot parkerast i botn av siste bakke pga. regntida. Som for dei fleste andre menneske i dette området er livet høveleg hardt for dei i Ban Den. Dei er fattige, og mange må gå langt for å koma til arbeid. Nokre reiser tom. i månadsvis eller for eitt år for å arbeide for å brødfø familien.

Frå gamalt av trur menneska her på andar, og då helst dei vonde. Dei har tilgang på ein heksedoktor, og mange stadar lever dei i frykt for andanes vreide om dei ikkje retter seg etter heksedoktoren. Somme stader får dette så drastiske utfall som feilernæring, sjukdom og død, då det er tilfelle at heksedoktoren har lagt ned forbod mot all anna mat enn ris; alt kjøt må ofrast til andane. I Ban Den er derimot dette på veg bort. Omlag 350 er kristne, og dette skiftet i trussystem har m.a. ført til betra helse og større inntekter sidan dei får auka arbeidskapasitet. Ei anna stor utfordring er slektenes gang. Jentene vert gift heilt ned i 12-års alderen, og det er uskrivne reglar om at ein berre kan gifte seg innanfor sin landsby. Når eit heilt samfunn berre består av 500 menneske, seier det seg sjølv at det byr på biologiske problem, og fleire menneske lever med komplikasjonar som følgje av for nære slektsband. Den unge giftealderen fører i tillegg til at dei sluttar på skulen, og slik forsvinn alle moglegskapar til vidare utdanning og utvida framtidsvon.

I von om at vi kan vera med å motivere ungane i Ban Den til å halde fram på skulen, underviste vi tre dagar i engelsk og var med på to sportsdagar. Det er herlege ungar å vera i lag med, men det er fort gjort å tenkje med resignasjon på kva nokre dagar blant desse ungane kan gjera for deira framtid. Nok ein gong er det nok vi som kjem dit for å lære bort som sit at med mest nyerverva kunnskap.

Utsikten frå bambushytta vår. (Foto: Siri Bjorå)

Her har eg budd dei to siste vekene.

To gonger for dag diska Yayua opp med dei beste thai-rettar. (Foto: Siri Bjorå)

Kyrkja i Ban Den

Amnouy forkynner i ein av nabolandsbyane.

På sportsdagane vart vi spandande pauseunderhaldning, innimellom sprintetappane. (Foto: Siri Bjorå)

Sportsdag i Thailand inneber såklart duskedamer, og med sju timers heiing i strekk er det nok òg dei som har det største treningsutbyttet.

Fem ungar tok oss med til fossen i dalen innanfor Ban Den. Sett bort ifrå nokre blodigler var det ein flott tur.

Kva visste eg om Laos før eg kom hit?

-Fattig land med omlag seks millionar innbyggjarar.

-Kommunistisk, forbod mot misjon.

-Verdas mest bomba land i høve til innbyggjartalet.

Med andre ord ikkje så veldig lysteleg, men som så mange gonger før er det der det synes mørkast at ein finn det sterkaste ljoset. Etter åtte timers nyttårsfest i kyrkja var det ikkje tvil om at Guds ljos skin sterkare i Laos enn mang ein annan stad eg har vore. Med unison lovsong, dans og pris var det herleg å vera vitne til korleis den glade bodskap sprengjer grenser! Sundag trente vi møtekondisen, med 10 timers kyrkjedag, fordelt på tre gudstenester; to på laotisk og ei på engelsk. Den laotiske kyrkja er noko for seg sjølv, med ei forsamling i alle aldrar som verkeleg har overgitt sine liv! På ettermiddagen deltok vi på eit møte blant dei engelsktalande i byen, og etter ei tre månadars lang tørketid frå møte der ein forstår kva som vert sagt, kan eg med rette omtale desse to ettermiddagstimane som ei oaseoppleving! Ein fantastisk dag fyllt med lovsong, bøn og taler!

Elles er ikkje Vientiane slik ein ser for seg. Ein hovudstad på storleik med Oslo, der høgste bygning er 8-10 etasjar. Ein by med fantastiske og billege fruktshaker på kvart gatehjørne. Ein by som tydlegvis er inngangsporten til backpackardraumen Vang Vien lengre nord, noko som resulterer i to kvite for kvar laotar eg ser, noko som gir utslag i form av ein haug med europeiske restaurantar med prisar som gjer at den jamne laotar kan sjå langt etter ein lunsj der, og som igjen resulterer i at eg mest av alt føler meg som ein rik og dum turist her vi stort sett vandrar frå restaurant til restaurant, cafè til cafè og fruktshakebar til fruktshakebar, medan uteliggjarane drikk vatn frå fontenene.

…sin store stjerne vår Herre tente;

Den skulle vise vår jord at Han

den lille Jesus til verden sendte.

Lukas 2, 1-21 i ljos av morgonsola.

For ungdomane på internatet er det vanleg skuledag. Dei feirer uansett den 25.

Julestemning på rommet.

Gåvene heng i vindauga, og venter på å verte opna.

Sjølvutløysar er ein god ting når to feirer jul åleine...

Mesteparten av gåvene var av sterk, lokal påverknad; takraw-ball, ei duploliknande biletramme, div. effekter til å fiffe opp mobilen, eit overdådig stearinljos og ei gåve frå Sverige; ein kjærkommen topp frå H&M:)

GOD JUL!

For eit barn er oss født,
ein son er oss gjeven.
Herreveldet kviler på hans aksler,
og han skal kallast:
Underfull Rådgjevar, Veldig Gud,
Evig Far, Fredsfyrste.

Jesaja 9,6

For ti dagar sidan var det mi fyrste thaijul, den andre var to dagar seinare, den tredje fredagskveld, og sanneleg var det ikkje jul i gårkveld òg! Jul i Thailand er ikkje overraskande ikkje som jul i Noreg, men eg er likevel imponert over kor besluttsame thaiane er når det kjem til jul. Medan mykje anna synes å gå gjennom eit relativiserande filter, er det ingen tvil om når det er jul – og det er det til gjengjeld mange gonger i løpet av desember. For har ein sagt at det er jul, då er det jul, uanset kva dato kalenderen syner el. kor mange gonger ein feirar.

Gårsdagens julefeiring var så langt den mest storslagne. Når den lutherske kyrkja i Phibun inviterer til julefest samles dei frå fjern og nær, og det var over 500 menneske samla i kyrkja i går. Kyrkja er ikkje så stor at den rommer så mange menneske, men det er ikkje noko problem her til lands; då stengjer ein berre gata utanfor kyrkja for bilferdsel, og vips har ein god plass til scene, stolar osv.

Feiringa byrja kl. 17.00 og utover kvelden var det mykje god mat, som seg bør og hør i ei kvar tilstelling her til lands. Is i det eg vil kalle pølsebrød er alltid ein slager. Elles forgjekk det meste på scena. Det er ei sann glede å sjå thaiane arrangere julefeiring. Ikkje alt er gjort i effektivitetens el. “god planleggings” namn, men dei ser verkeleg ut til å kose seg!

Om ein trudde kyrkja berre var ein “kom-som-du-er-plass”, så må tenkje om att – også her gjer små “beauty queens” sitt inntog. Med laushår, påklistra augevipper, nokre lag med sminke, litt glitter og gull, synes slike fjonge damer å vera ein like naturleg del av ei thaitilsteljing som kaffeslaberaset er i ei norsk.

Elles var det lotteri, då alle som kjem får èit lodd kvar seg, og bildekavalkader frå kyrkjelivet.

Neste julefeiring vert Birgitte og mi si julefeiring den 24., før internatet feirer fyrste juledag. Ingen veit kor mange julefeiringer som elles venter.

Team Phibun og Off, som er det nærmaste ein kjem ein veslebror;)

Julestjerner i naturleg habitat

Nissen finst her òg!

Denne karen hadde så stor speleglede at det var uråd å få tatt eit klårt bilete av han.

Populær blant små prinsesser som vil ha den bleike huda mi.

“Suay” synes mest å vera ein livsfilosofi. Kva er elles meininga med livet om ikkje alt er vakkert?

Det møter deg dagleg. For farangar gjennom daglege tilrop fordi vi har kvit hus (vintergusten februarhud er nok det finste i thaiauger), og for thaiar er det ein del av oppsedinga. Handskrifta kan vera suay, klede bør vera suay og ikkje minst bør ein sjølv vera suay. Ikkje rart at skjønnheitsdronninger er noko eg ser vekentleg. Ikkje eitt hår stikk ut på desse jentene, laushår og hårspray sørger for at håret er dandert slik det skal, gjerne i høgda. Med ljost pudder, falske augevipper, knall augeskygge, rosa kinn og leppestift går dei igjennom det som verkeleg er “extreme makeover” i ordets rette forstand! Legg på litt gull, glitter og diamantar, og du har fått det thailandske skjønnheitsidealet.

"Whitening powder" er eit velkjent fenomen

Suay - ikkje gjort i èi vending...

Resultatet

…og elevane er lukkeleg uvitande om at dei vert vekt ein gong i løpet av natta, av to kappekledde, lysberande og lussekattutdelande Hald-studentar. Det einaste dei veit er at nordmenn har ein eller annan rar skikk med å lage gule bollar den 13. desember….

Birgitte og to flittige hjelparar

Bom lager lussekatter i fin stil

Her i Phibun går det så det suser. Midt ute i advent syng vi thai-julesangar kvar dag, og til Birgitte og mi si store glede finst nokre av thaisongane òg på norsk – Bjelleklang er jo ein slager!

Det har vore hektiske veker no i desember. Oppgåveskriving tek tid, og elles fylles dagane med engelskundervisning og mange andre artige hendingar. Tysdag var vi invitert med på konsert hjå den lokale radiostasjonen og som to farangar vart vi nok ein gong “centre of attention.” Heldigvis tok seks lealause thaidamer seg av dette, idet dei entra scena i desse fantastiske antrekka:

Det var vel helst antrekket som var blikkfang denne kvelden...

Elles har vi ved to høve fått æra av å gjera oss sjølve til latter. Torsdag var det juletilstelning for omlag 40 stipendelevar og familiane deira, og Birgitte og eg fekk æra av å danse “som tam”-dansen, ein dans i “kyllingdans”-stil.

I dag var det juleavslutning for ei bornegruppa i kyrkja, der vi stod for leiken. “Aramsamsam” er ein sikker slager!

Ingenting er som kvite med sjølvironi (Foto: internatelev Oh)

Det er dåp berre ein gong i året, og i dag var det omlag 20 som lot seg døype. Blant desse var to av elevane ved internatet. Dei færraste av elevane er kristne, så det var stort at to av dei i dag hadde teke dette valet. Ingen av dei kjem frå kristne familiar, og i Thailand går buddhisme og kultur hand i hand, samtidig som det er ein sterk fellesskapskultur, så ei avgjere om å følgje Jesus er ikkje noko ein tek lett på.

Dei to internatelevane som lot seg døype, Off (14 år) og Oh (15 år)

Så tenner vi to lys i kveld,

to lys for håp og glede.

De står og skinner for seg selv

og oss som er til stede.

Så tenner vi to lys i kveld,

to lys for håp og glede.

Inger Hagerup

Kor rart det enn kjenst, så er det andre sundag i advent. Pepperkakebakst, snø, mørketid og nelliklukt er bytta ut med sol, stråmatte, papaya og duften av sterkt krydra thaimat. Ikkje eit dårleg bytte, men eit bytte som gjer at den gode julestemninga let vente på seg.

Dagen byrja med at eg vakna 05.30, som er passleg tid for å få kroppen igang her til lands. Etter å ha klatra opp på taket for å dokumentere oppussingsarbeidet, gjekk ferda ned på kjøkkenet. Tre av ungdomane stod for dagens frukost; rekenudlar og svinekjøt. Eg tok ein norsk variant med havregryn, banan, kanel og mjølk.

Sidan berre 0,1 % av Thailands befolkning er kristne, er det naturleg nok ikkje dei heilt store juleforebuingane rundt om, sett bort ifrå nokre prangande juletre i litt større byar. Det einaste som gir visse om jul, er ungdomane som syng julesongar. For det meste syng dei på thai, men sidan thai har adoptert “Christmas”, forstår vi kva dei syng om. I tillegg kan vi dele julegleda med dei gjennom nokre kjende og kjære songar som finst på både thai og engelsk, “Joy to the world” er ein gjengangar:

Joy to the World , the Lord is come!
Let earth receive her King;
Let every heart prepare Him room,
And Heaven and nature sing,
And Heaven and nature sing,
And Heaven, and Heaven, and nature sing.

Joy to the World, the Savior reigns!
Let men their songs employ;
While fields and floods, rocks, hills and plains
Repeat the sounding joy,
Repeat the sounding joy,
Repeat, repeat, the sounding joy.

No more let sins and sorrows grow,
Nor thorns infest the ground;
He comes to make His blessings flow
Far as the curse is found,
Far as the curse is found,
Far as, far as, the curse is found.

He rules the world with truth and grace,
And makes the nations prove
The glories of His righteousness,
And wonders of His love,
And wonders of His love,
And wonders, wonders, of His love.

Ynskjer alle der heime (og alle andre rundt om i verda) ei signa adventstid!

Nokre glimt frå dei siste dagane:

Sjokoladekalender tilsendt frå Noreg er tydlegvis eit ukjend konsept; kvifor spare èin til kvar dag når ein kan ta alle 24 i ein sleng?

Den julepynten som finst lir under thailandsk estetisk sans ...

I aksjon med sepak takraw, ein ballsport typisk for søraust-Asia (Foto: Birgitte Moe Olsen)

Nøgde sepak takraw-spelarar (Foto: Birgitte Moe Olsen)